Państwowa Wyższa Szkoła Teatralna w Krakowie

Aby przystąpić do sprawdzianu zdolności artystycznych jako niezbędne minimum należy przygotować:

• Trzy wiersze klasyczne (sylabiczne lub sylabotoniczne) w tym obowiązkowo spośród utworów Mickiewicza, Słowackiego, Norwida, Wyspiańskiego. Kandydatów na specjalizację „aktor teatru tańca” obowiązuje jeden wiersz klasyczny.
• Trzy wiersze współczesne (w dowolnej formie wersyfikacyjnej) takich autorów jak np. Przyboś, Herbert, Szymborska, Miłosz Kandydatów na specjalizację „aktor teatru tańca ” obowiązuje jeden wiersz współczesny.
• Fragment prozy staropolskiej np. Reja, Skargi, Paska, Kitowicza

(należy pamiętać o uwzględnieniu nurtu satyrycznego, ewentualnie bajek lub fraszek).

• Trzy fragmenty prozy XIX i XX wieku spośród takich autorów jak np. Sienkiewicz, Prus, Żeromski, Andrzejewski, Dąbrowska, Iwaszkiewicz, Mrożek, Gombrowicz. Kandydatów na specjalizację „aktor teatru tańca ” obowiązuje jeden fragment prozy.
• Trzy piosenki, w tym jedną ludową, jak również jeden utwór wokalno – muzyczny (aria, song, pieśń, kuplet, piosenka kabaretowa). Kandydatów na specjalizację „aktor teatru tańca ” obowiązuje jedna piosenka oraz jeden utwór wokalno-muzyczny.
• Kandydaci zdający na specjalizację wokalno – estradową winni przygotować co najmniej sześć utworów wokalnych, zróżnicowanych pod względem stylu.

Wszystkie utwory powinny być bardzo dobrze opanowane pamięciowo.

Należy mieć przy sobie teksty przygotowanego repertuaru. Kandydatki winny zaprezentować się Komisji w sukniach lub w spódnicach luźnych do kolan i lekkim obuwiu.

Ćwiczenia aktorskie, których temat podawany jest w trakcie egzaminu praktycznego polegają na odtworzeniu pewnych czynności oraz reakcji uczuciowych na zdarzenie. Tematy i okoliczności tych zadań zostaną podane przez Komisję.

Studia aktorskie, jak również samo wykonywanie zawodu aktora wymagają ogromnej sprawności fizycznej i dobrej kondycji. Ćwiczenia ruchowe i sprawnościowe stanowią znaczący procent zajęć dydaktycznych w czasie studiów.

W trakcie sprawdzania zdolności artystycznych zbadana zostanie przez komisję ogólna sprawność ruchowa, poczucie rytmu oraz wyrazistość ciała.

Kandydaci powinni przynieść ze sobą trykot baletowy lub ściśle przylegający do ciała kostium gimnastyczny (ewentualnie jednoczęściowy kostium kąpielowy).

Wymagana jest znajomość podstawowych kroków przynajmniej jednego z pięciu tańców narodowych (polonez, mazur, krakowiak, kujawiak, oberek).

Kandydaci na specjalizację „aktor teatru tańca” powinni zaprezentować możliwie szeroki wachlarz stylów tanecznych. Ćwiczenia zadawane kandydatowi przez komisję dotyczyć będą w równym stopniu tańca klasycznego jak współczesnego.

Szczególną uwagę komisja zwracać będzie na poczucie rytmu oraz wyrazistość ciała a także sprawność ruchową kandydatów.

Laureaci i finaliści olimpiad (historycznej i polonistycznej) stopnia centralnego są zwolnieni ze sprawdzianu teoretycznego (w końcowej kwalifikacji uzyskują ilość 15 punktów).

I Eliminacja – sprawdzian praktyczny

Zasady I eliminacji dotyczą w jednakowym stopniu kandydatów ubiegających się
o przyjęcie na wszystkie specjalności i specjalizacje Wydziału Aktorskiego.

Wydziałowa Komisja Rekrutacyjna w podkomisjach bada ogólne predyspozycje kandydata do zawodu aktorskiego:

Pierwsza podkomisja sprawdza predyspozycje kandydata w zakresie głosu, wymowy
i ruchu oraz poczucia rytmu. Ten etap ma charakter zbiorowy selekcyjny i nie jest punktowany.

Druga podkomisja bada predyspozycje kandydata pod kątem umiejętności z zakresu interpretacji tekstu. Ten etap ma charakter indywidualny selekcyjny i nie jest punktowany.

Decyzje Komisji Wydziałowej o wyniku postępowania kwalifikacyjnego po I eliminacji podawane są sukcesywnie na tablicy ogłoszeń jako ocena pozytywna lub negatywna.

II Eliminacja

1. Sprawdzian teoretyczny

Sprawdzianem teoretycznym jest rozmowa kwalifikacyjna kandydata, w trakcie której jest sprawdzany poziom wiedzy kandydata z historii kultury, dramatu i teatru oraz literatury polskiej i powszechnej. W tej części sprawdzianu komisja ocenia kandydata w skali od 0 do 15 punktów.

Powyższe dotyczy osób wymienionych w punkcie od 1 do 3 na str. 3

1. Sprawdzian konkursowy praktyczny punktowany

W tej części sprawdzianu Wydziałowa Komisja Rekrutacyjna wyodrębnia trzy niezależne komisje konkursowe dla specjalności aktorstwo dramatyczne, specjalizacji wokalno – estradowej oraz specjalizacji aktor teatru tańca. Należy przynieść ze sobą podkłady muzyczne przygotowanych utworów muzycznych, można również wystąpić z własnym akompaniatorem. Członkowie komisji dokonują indywidualnej oceny kandydata badając jego predyspozycje do przyszłego zawodu, mając na uwadze wymowę, głos, sprawność fizyczną, sposób interpretacji tekstu, śpiewu, improwizacji wokalnej, wykonywanie elementarnych zadań aktorskich i ogólnie pojętą wrażliwość teatralną. Komisja ocenia kandydata w skali od 0 do 85 pkt.

Państwowa Wyższa Szkoła Filmowa Telewizyjna i Teatralna w Łodzi

Jednolite studia magisterskie, stacjonarne.

Wydział Aktorski kształci przyszłych aktorów przygotowując ich do pracy w teatrze, w filmie, telewizji,
w radio i na estradzie. Studia na Wydziale trwają 9 semestrów i obejmują m.in. praktyczne i teoretyczne nauczanie rzemiosła aktorskiego w zakresie: elementarne zadania aktorskie, sceny wierszem i prozą, rola klasyczna i współczesna, proza, wiersz, zajęcia przed kamerą, filmowanie aktora, dykcja, impostacja głosu, rytmika, taniec, umuzykalnienie, gimnastyka artystyczna, akrobatyka, plastyka ruchu, szermierka, pływanie, jazda konna oraz historia teatru i literatury, historia sztuki
i kostiumologii, historia filmu, formy wizualne, języki obce.

Absolwenci Wydziału – po zaliczeniu ról w przedstawieniach dyplomowych oraz po przygotowaniu
i obronie teoretycznej pracy magisterskiej – otrzymują tytuł magistra sztuki.

PODANIA i DOKUMENTY

Przystępując do egzaminu wstępnego na studia aktorskie powinieneś/powinnaś złożyć następujące dokumenty:

• podanie – ankietę osobową
• oryginał lub odpis świadectwa dojrzałości
• fotokopię dowodu osobistego (wiarygodność poświadcza uczelnia)
• swą aktualną fotografię (jak do dowodu osobistego) – 5 sztuk
• dowód opłaty za egzamin wstępny

Twoje podanie o przyjęcie powinno zawierać dokładny adres zamieszkania oraz adres do korespondencji wraz z kodem pocztowym i numerem telefonu.
Komplet wymaganych dokumentów wraz z dowodem wpłaty za egzamin powinien znajdować się w wiązanej teczce. Po przyjęciu dokumentów opłata egzaminacyjna nie podlega zwrotowi.

Warunki przystąpienia do egzaminu wstępnego.

Warunkiem przystąpienia do egzaminu wstępnego jest złożenie w Dziekanacie Wydziału Aktorskiego:

1. wymienionych dokumentów
2. wniesienie opłaty egzaminacyjnej 130 zł.

Termin składania dokumentów do 31 maja 2008 r.
Orientacyjny termin rozpoczęcia egzaminów wstepnych – trzecia dekada czerwca 2008 r.

Egzamin wstępny

Kandydat przystępujący do egzaminu powinien posiadać predyspozycje niezbędne do pracy
w zawodzie: twórczą wyobraźnię, wrażliwość i odporność psychiczną, prawidłową wymowę, wrażliwy słuch, odpowiedni głos, poczucie rytmu, ponadprzeciętną sprawność fizyczną.

Kandydat winien wykazywać zainteresowanie zagadnieniami szeroko rozumianej kultury i sztuki.

Do egzaminu wstępnego kandydat zobowiązany jest wybrać i przygotować następujący repertuar:

• cztery wiersze:
  jeden z epoki renesansu polskiego lub europejskiego
  jeden z okresu romantyzmu polskiego ewentualnie europejskiego
  jeden z okresu 20-lecia międzywojennego
  jeden z okresu po 1945 roku, ze szczególnym uwzględnieniem ostatniego 10-lecia.
• dwa monologi – ze sztuk klasycznych pisane wierszem:
  pierwszy – autorstwa jednego z dramaturgów polskich
  drugi z repertuaru dramatycznej klasyki europejskiej lub światowej
• cztery fragmenty prozy:
  dwa z utworów klasyki polskiej lub światowej
  dwa z utworów współczesnej prozy polskiej lub światowej
  Uwaga: umownie do klasycznych zaliczamy utwory napisane przed drugą wojną światową, do współczesnych napisane od tego okresu do dzisiaj. Wymagana jest znajomość całego dzieła literackiego, z którego dokonano wyboru monologu lub fragmentu prozy.
• Należy przygotować dwa utwory wokalne:
  piosenkę ludową – śpiewaną a-capella,
  do wyboru pieśń lub piosenka kabaretowa, lub piosenka musicalowa
  Uwaga: dozwolony jest akompaniament własny, osoby towarzyszącej lub podkład muzyczny na taśmie magnetofonowej.

I. Eliminacja – ma charakter selekcyjny i obejmuje ocenę:

• warunków scenicznych,
• głosu i słuchu,
• wymowy,
• interpretacji wiersza i prozy.
  Uwaga: Teksty przygotowane do prezentacji należy obowiązkowo przepisać na maszynie
  z podaniem tytułu utworu, autora oraz nazwiska kandydata i dołączyć do dokumentów najpóźniej
  w dniu egzaminu.

Uzyskanie pozytywnych ocen I eliminacji kwalifikuje kandydata do drugiej eliminacji.

II. Eliminacja – jest egzaminem konkursowym – punktowanym i obejmuje:

• Interpretację:
  wiersza klasycznego i współczesnego,
  monologu,
  prozy klasycznej i współczesnej,
  utworu wokalnego,
• ocenę sprawności fizycznej:
  należy przygotować krótki (60 sek. maks.) rytmiczny układ gimnastyczny z podkładem muzycznym (własny nośnik elektroniczny) zawierający następujące elementy gimnastyczne: przewrót w przód, przewrót w tył, mostek, waga (arabeska). Oprócz układu do muzyki można zademonstrować dodatkowo inne przygotowane przez siebie ćwiczenia.
  sprawdzian z umiejętności tanecznych, poczucia rytmu i umuzykalnienia.
  Uwaga! dotycząca tańca należy wykazać się umiejętnością podstawowych kroków przynajmniej jednego tańca towarzyskiego (tango, walc, cha-cha, rumba … itp.) oraz jednego tańca ludowego (mazur, krakowiak, kujawiak, oberek).

Uzyskanie pozytywnych ocen z w/w dyscyplin i sprawdzianów kwalifikuje kandydata do egzaminu końcowego.

III. Egzamin konkursowy (końcowy) punktowany.

• Elementarne zadania aktorskie
  kandydat otrzymuje temat zadania (fabułę i okoliczności określa komisja)
• Zadania aktorskie przed kamerą.
  Rozmowa kwalifikacyjna dotycząca problemów życia kulturalnego w Polsce i na świecie.

Na podstawie punktów uzyskanych przez kandydatów Wydziałowa Komisja Egzaminacyjna ustala listę przyjętych na I rok studiów.

Akademia Teatralna w Warszawie

Limit miejsc: 20 (ok. 40 kandydatów na miejsce)

Kandydaci, którzy ukończyli 22 rok życia dodatkowo składają podanie do dziekana o dopuszczenie do egzaminu wstępnego ( z krótkim uzasadnieniem).
Kandydaci na jednolite dziewięciosemestralne stacjonarne studia magisterskie na Wydziale Aktorskim, zdają egzamin konkursowy w trzech etapach.

I ETAP – ELIMINACJA WSTĘPNA

Kandydat wybiera jeden utwór z 5 przygotowanych wcześniej i zgłoszonych wraz z dokumentami tekstów i prezentuje jego interpretację komisji egzaminacyjnej. Komisja może prosić o przedstawienie fragmentów innych utworów z listy repertuarowej kandydata. Kandydat jest oceniamy w skali dwustopniowej: dst. lub ndst. Uzyskanie czterech pozytywnych ocen: z wymowy, głosu, interpretacji i warunków scenicznych kwalifikuje kandydata do drugiej – konkursowej części egzaminu.

II ETAP – EGZAMIN PRAKTYCZNY składa się z dwóch punktowanych części:

1. egzamin rytmiczno-ruchowy:
2. sprawność fizyczna 0 – 10 pkt.
3. sprawność taneczno – rytmiczna 0 – 10 pkt.

Kandydat może uzyskać max.: 20 pkt.
- REGZAMIN AKTORSKI

- warunki dykcyjne 0 – 15 pkt.

- warunki głosowe 0 – 15 pkt.

- interpretacja tekstów0 – 15 pkt.

- zadania aktorskie 0 – 15 pkt.

- interpretacja piosenki 0 – 15 pkt.

§ warunki sceniczne 0 – 15 pkt.

Kandydat może uzyskać max.: 90 pkt.
W całym egzaminie praktycznym kandydat może uzyskać max. 110 pkt.

III ETAP – EGZAMIN TEORETYCZNY

Sprawdzian wiedzy o dramacie i teatrze polskim i powszechnym oraz tła historycznego, literackiego, filozoficznego i estetycznego ważnych epok teatralnych (do współczesności włącznie). Punktowane są cztery zagadnienia:

- teatr wśród sztuk 0 – 8 pkt.

- dramat polski i powszechny 0 – 8 pkt.

- wybrane zagadnienia współczesnego życia społecznego i kulturalnego 0 – 8 pkt.

- forma i logika wypowiedzi 0 – 8 pkt.

Celem egzaminu teoretycznego jest zbadanie kompetencji intelektualnych kandydata w procesie interpretacji współczesnej kultury i sztuki.
Z uwagi na specyficzny zakres wymaganej wiedzy sprawdzian obowiązuje wszystkich kandydatów.
Kandydaci mogą uzyskać w III etapie max. 32 pkt

■ ■ ■ ■ ■

O przyjęciu na pierwszy rok studiów na Wydział Aktorski decyduje ogólna suma punktów.

Fuksówka: Zabawa czy fala?

Emilia Romaniuk

Wrze na Akademii Teatralnej w Białymstoku. Powód? Fuksówka. To już kolejna odsłona problemów z tą wieloletnią tradycją. Ledwie dwa tygodnie temu fuksówkę zawieszono, a nowe okoliczności budzą nowe emocje.

Do „Gazety” już jakiś czas temu docierały informacje o tym, że teatralne kilkutygodniowe otrzęsiny wedle niektórych studentów z zabawy zamieniają się w falę. Tradycja mówi: starsi żacy za pomocą zadań mają oswoić młodszych z życiem na uczelni. Młodsi wypełniają ich rozkazy, chodząc m.in. po mieście w przebraniu (byli już budzikami, gramofonami, muchami). I białostoczanom właśnie z przebierańcami fuksówka się kojarzy.

Ale zdaniem naszego informatora, jednego ze studentów AT, jest inaczej. – Fuksówka to poniżanie i wycieńczenie. Pierwszy rocznik nie chce się jednak starszym przeciwstawić, być nie narazić się na ostracyzm.

Nikt z władz uczelni ani studentów, z którymi rozmawialiśmy kilka dni temu – nie chciał potwierdzić tych słów.

W tym roku fuksówka „kulała” już od początku i skończyła się szybko. W „Gazecie” pisaliśmy, jak studenci III roku zawiesili ją, bo uznali, że fuksy zachowywały się niegodnie – nie wykonywały poleceń. Wczoraj fatalna atmosfera wokół fuksówki znów wróciła. Na uczelni zawrzało po tym, jak „Polska The Times” zamieściła tekst o fuksówkowej fali. Wykładowcy i studenci ceniący otrzęsinową tradycję uważają, że to bzdury. – Jaka fala? To zabawa, której reguły akceptują obie strony. Może ci, którym się to nie podoba, nie nadają się do zawodu aktora? Każdy z nas fuksówkę miło wspomina – usłyszeliśmy od studentów.

Nasz informator: – Nikt otwarcie nie powie, że coś jest nie tak. Akademia to hermetyczna społeczność, w której panuje rywalizacja. Z dniem, gdy przekracza się próg uczelni, rozpoczyna się walka o wyrobienie nazwiska i przyszłą pracę. Dlatego nikt nie zaryzykuje krytyki uczelni, od której zależy jego być albo nie być – mówi nasz rozmówca, który zresztą też chce być anonimowy. – Fuksówka to często trauma. Nestorzy pakują cię na kilka tygodni w śmieszny strój, każą grać śmierdzącą kupę albo śmiałe sceny erotyczne. Wyśmiewają, obrzucają wulgaryzmami. Takie zabawy trwają do nocy. Fuksy chodzą niewyspane, słabsi płaczą, biorą coś na uspokojenie.

Nasz rozmówca twierdzi, że w tym roku jedna osoba z osłabieniem organizmu trafiła do szpitala. Inny fuks, zmęczony kolejną nieprzespaną nocą, gdy odwoził nestorów do domów, brał udział w wypadku (jego okoliczności wyjaśnia policja).

Władze uczelni są zaskoczone i podchodzą do sprawy ostrożnie. – Nie dotarły do mnie żadne niepokojące sygnały. Może te pogłoski ktoś rozsiewa, by zepsuć nam opinię? Wypadek naszego studenta nie miał nic wspólnego z uczelnią – mówił nam kilka dni temu prorektor Wojciech Kobrzyński. Przyznaje, że rzeczywiście, fuksówka w tym roku była krótka. – Ale może to i dobrze, zbyt długie fuksowanie przeszkadza w prowadzeniu zajęć. Uczelnia zamierza jednak zająć się tematem fuksówki. Możliwe, że już w poniedziałek.

Źródło: Gazeta Wyborcza Białystok

W twarzach aktorów widać wszystkie nie zagrane role.

                        _{michał mieczysław szargan}

Scena – przestrzeń w budynku teatralnym  przeznaczona dla wystawiania utworów. Na przestrzeni dziejów nowożytnych ukształtowały się różne odmiany scen:

• pudełkowa (włoska) – oddzielona jest od widowni kurtyną i rampą
• otwarta (estradowa) – pozbawiona kurtyny, może być otoczona widownią z trzech stron. Ten rodzaj sceny wywodzi się z teatru elżbietańskiego
• en ronde – w kształcie koła lub czworoboku, otoczona jest widownią z czterech stron.

Wywiad Ewy Gałązki z aktorką Danutą Stenką.

Ewa Gałązka: Mówi się o Pani „gwiazda późnego objawienia”. Pracując w Teatrze Współczesnym w Szczecinie, a później w Teatrze Nowym w Poznaniu, była Pani nagradzana na festiwalach teatralnych, ale ani film, ani Teatr TV nie upominały się o Panią. Dopiero po sześciu latach została Pani ,,odkryta” przez Teatr Telewizji, po 11 – przez film.

Danuta Stenka: Myślę, że to konsekwencje pracy poza Warszawą. Pamiętam taką sytuację z Laco Adamikiem. W czasie wakacji zagrałam epizod w,,Crimenie”. Adamik, kiedy dowiedział się, że pracuję w teatrze w Szczecinie, powiedział wprost: – To nie ma sensu, uciekaj stamtąd. Nawet gdybym cię bardzo potrzebował, nikt cię z tego Szczecina nie ściągnie. I taka jest prawda. Aktor dyspozycyjny to aktor warszawski.

Ale Pani droga zawodowa potwierdza teorię, że jeżeli ktoś ma talent, to zawsze wypłynie.

Nie mnie mówić o moim talencie. Na mojej przedwarszawskiej drodze spotkałam wiele utalentowanych osób. Byli zdolni, nagradzani na festiwalach, ale nikt tego nie wykorzystał. To, że znalazłam się w Warszawie, że dane mi było grać tyle ciekawych ról, to ogromny łut szczęścia. A ono w tym zawodzie jest równie ważne jak talent.

A nie spotkanie odpowiednich reżyserów?

Nie tylko reżyserów. Począwszy od moich szczecińskich przyjaciół, którzy mnie wypchnęli do Teatru Nowego w Poznaniu, spotykałam właściwych ludzi, którzy mną kierowali.

Wypchnęli? Przecież ówczesna dyrektor Teatru Nowego Izabella Cywińska nagradzała Panią wcześniej na festiwalu w Toruniu za rolę Mai w „Opętanych” Gombrowicza.

Ale nie dostałam od niej propozycji angażu. Znając siebie, siedziałabym w Szczecinie do dziś. Ale oczywiście nagroda również mi pomogła. Kiedy znalazłam się w gabinecie Cywińskiej i ledwo wydukałam moje nazwisko, usłyszałam w odpowiedzi: – Dziecko przecież ja cię znam, przecież cię nagradzałam. A dalej było już łatwiej.

Czy spotkanie z Izabellą Cywińską to był pierwszy kamień milowy na Pani drodze aktorskiej?

Nasze wspólne zawodowe bycie ze sobą, niezwykłe spotkanie artystyczne, jest jak drzewo, które rośnie, a słoi przybywa. I mogę tylko mieć nadzieję, że będzie trwać bardzo długo. A te wspomniane kamienie milowe to właśnie spotkani ludzie: wiele zawdzięczam moim szczecińskim przyjaciołom: Jackowi Polaczkowi, Krystynie Zgud-Bikart, Bolesławie Fafińskiej. Ryszard Major, mój pierwszy dyrektor, pozwolił mi wyjść spod parasola szkółki i stanąć na własnych nogach. Ta lista jest długa i wciąż ją uzupełniam. Umiejętność organizowania sobie życia zawodowego niestety nie leży w mojej naturze, tym większa moja wobec tych ludzi wdzięczność.

Mówi Pani, że w byciu z Cywińską słoi przybywa. To ona ,,odkryła” Panią dla Teatru Telewizji. Zagrała Pani u niej Nataszę w „Skrzywdzonych i poniżonych” Dostojewskiego, pamiętną Norę Ibsena, wreszcie główną rolę w ,,Pięknie” Bednarskiego. Była też Jurewiczowa w „Bożej podszewce”, która przyniosła Pani ogromną popularność. Na planie serialu krążyło nawet powiedzenie – wirus Stenki, czyli nieustanne poszukiwanie.

Rzeczywiście, ilekroć ktoś chciał wprowadzić poprawki, prosił o powtórkę, mówiono: – No nie, zapanował wirus Stenki! Ale to Cywińska tworzyła na planie taką atmosferę, że chciało się dążyć do ideału. Nie odbębniało się kontraktowych godzin pracy, byle do kasy. Dla takich chwil, takich sytuacji i ludzi warto uprawiać ten zawód.

Czy tylko u Cywińskiej zdarza się Pani grać na najwyższych obrotach?

Najczęściej u niej. Ona nie pozwala iść na łatwiznę. I to cenię. Niestety regułą jest, że jeżeli reżyser widział nas w poprzedniej roli w kolorze różowym, to angaż będzie do koloru różowego. I wcale nie chce, wręcz nie życzy sobie, żebyśmy zagrali na zielono, bo do zielonego ma innego kolegę, który od lat wyłącznie uprawiał kolor zielony. I tak jest dobrze. Ale na szczęście zdarzają się takie cudowne sytuacje, kiedy reżyser mówi: – O nie, kochana. To już grałaś 15 razy. A ja teraz oczekuję od ciebie czegoś nowego. I wtedy praca ma sens, trzeba szukać, grzebać, przewracać się, podnosić. I wtedy pięknie boli uprawianie tego zawodu. Ale i my, aktorzy, nie jesteśmy bez winy. Jakże poszukiwać tego, co najciekawsze, najistotniejsze w obcowaniu ludzi ze sobą, tego, co ponad, pomiędzy, pod słowami, skoro zdarza się, że tekst poznajemy na chwilę przed wejściem na plan, z ledwością utrzymujemy się na jego powierzchni i pod hasłem „profesjonaliści” wysypujemy z rękawa, co tam się komu przez lata nazbierało, używając sprawdzonych, wyślizganych chwytów.

Czy poza Cywińską są reżyserzy, którzy tak pracują?

Którzy nie traktują aktora jak pieczątki? Na szczęście tak. Pracują inaczej, różnie, ale nie są znudzeni, obojętni. Na przykład Mariusz Treliński, Krzysztof Warlikowski, Tomasz Zygadło, Filip Zylber, Jan Englert, który wpadł na szalony pomysł, żebym zagrała Rollisonową w „Dziadach”.

Przełamała Pani tradycję tej roli, którą zawsze grały aktorki dużo starsze.

Toteż przed wejściem na pierwszą próbę usłyszałam na korytarzu: – Boże, zrobili ci straszną krzywdę. Nie powinnaś grać tej roli. A za chwilę miałam się w niej odezwać. Nie byłam w stanie przeczytać kilku zdań ze strachu. Czułam się wtedy jak uosobienie wielkiej pomyłki obsadowej…

To wstrząsająca rola. Grana na takich emocjach, że miało się wrażenie dotykania czegoś, co jest tajemnicą.

Różne są opinie na temat tej roli. Nie ukrywam, że chciałabym do niej wrócić, kiedy lat i doświadczeń mi przybędzie. Nie zakończyłam mojej rozmowy z nią, ale na razie błogosławię los i Englerta.

Czy aktorstwo może spełniać rolę terapeutyczną?

Może. Dla kogoś, kto w tej pracy zapuszcza się w głąb człowieka, w siebie… Niektórzy natomiast uważają, że aktor powinien być wyłącznie rzemieślnikiem. I dobrze im z tym, publiczność ich kocha. W tym odnajdują sens. Jak wszędzie: szkoła falenicka i otwocka.

Więc czym jest dla Pani aktorstwo?

Trudne pytanie… Ważną częścią mojego życia. Dzięki niemu intensywniej obcuję ze światem. Dotykaniem nieprzewidywalnego w zderzeniu roli, reżysera, partnera, chwili… Dotykaniem tajemnicy, kiedy dobry Bóg odkręca na sekundę kranik swoje łaski… Jak już kiedyś powiedziałam – dzieleniem się człowiekiem z ludźmi. Oczywiście moje codzienne życie zawodowe zaprzecza temu.

Dlaczego?

Dlatego, że często biorę udział w takich przedsięwzięciach, które się sprowadzają do zarabiania pieniędzy.

Ale to jest cząstka tego, co Pani robi?

Niestety nie. Wolałabym zagrać jedną, dwie role w roku. Ale mieć warunki i czas na analizę, wnikliwe próby, przygotowanie do pracy z prawdziwego zdarzenia.

Gra Pani bardzo sugestywnie, na najwyższych emocjach, a jest Pani introwertyczką. Nie ma w tym sprzeczności?

Jak w każdym introwertyku kumuluje się we mnie zła energia, która w pewnym momencie po prostu musi znaleźć ujście.

Zła?

Zła, bo gdybym jej nie wyrzucała na zewnątrz, rozsadziłaby mnie. Praca pozwala mi wykorzystać tę energię, przemyślenia, doświadczenia. To wszystko, co się odkłada w skarbcu duszy.

Nie boi się Pani grać kobiet brzydkich, starych?

Nie. Jedną z najpiękniejszych przygód było spotkanie ze starością w „Bożej podszewce”. Niedawno zagrałam w „Cudzie purymowym” w reżyserii Izabelli Cywińskiej rolę brzydkiej, starzejącej się kobiety. Sama Cywińska na planie witała mnie okrzykiem: – O Jezu, jak ty wyglądasz! Co za koszmar! Patrzeć na ciebie nie można… Bardzo mnie wówczas ubawił mój synek filmowy, Grześ Małecki. Któregoś dnia zwierzył mi się: – Słuchaj, wszedłem na plan, szukałem cię, patrzę i myślę sobie – co tu robi ta kobiecina, właścicielka mieszkania, sprzątaczka czy kto? I nagle się zorientowałem, że ta babina to ty!!! Mam być brzydka – proszę bardzo. Mnie się to nawet podoba. Gorzej, kiedy każą mi grać ładną.

Boi się Pani grać amantki, bo są nieciekawe?

Tak, są mdłe. Zosia w „Damach i huzarach” w reżyserii Janusza Nyczka to była jedna z największych moich mordęg, ale też jedna z moich najukochańszych ról. A to tylko dlatego, że nie chciałam jej zagrać „po literach”, że próbowałam szukać czegoś obok.

Tę rolę nagrodzono na festiwalach teatralnych w Opolu i w Kaliszu.

Tak. Ale nie chciałabym już wracać do amantek. Prawdę powiedziawszy – uroda nie ta, a i wiek nie sprzyja. Zosia to był szalony pomysł reżysera. Swoją drogą nie zazdroszczę aktorkom, których chlebem powszednim jest nieustająca rola ozdobnika. Jak kiedyś opowiadała Ania Dymna – główne, czego od niej wymagano w czasach jej aktorskiej młodości, to stać, ładnie wyglądać i broń Boże chcieć zagrać. Jakże ceni sobie obecny czas, kiedy wreszcie dostaje role żywych ludzi, nie lalek. Toteż ja nie narzekam. A nawet bardzo sobie chwalę. Zdając egzaminy do mojej „przyzakładówki III stopnia”, jak nazywaliśmy Studium Aktorskie przy teatrze Wybrzeże w Gdańsku, miejsce na mapie teatralnej prawie nie znane, w najśmielszych marzeniach nie przypuszczałam, że tyle szczęścia mnie spotka…

Czy inspiruje się Pani pracą innych aktorów?

Oczywiście. Upajam się aktorstwem Gajosa, którego uwielbiam. Mówi się, że nie ma ludzi niezastąpionych, ale jak i kim zastąpić Zapasiewicza, Holoubka, Szczepkowską, Globisza. Nie mówiąc już o Łomnickim! Nie da się zastąpić Meryl Streep, Hopkinsa, De Niro…

Czerpie Pani z ich pracy?

Oni uświadamiają mi czasem, wydawałoby się, banalne sprawy. Poraziła mnie np. scena w „Fortepianie”, kiedy Keitel wyznawał miłość głównej bohaterce (Holly Hunter). Zdałam sobie sprawę, jak nieprawdopodobną, porażającą siłę ma prostota. Ale jaki musi być ładunek w człowieku, jaka desperacja, żeby prostota mogła mieć taką właśnie siłę. Janek Frycz – uwielbiam jego nieobliczalność. Czasami robi jakiś gest, wydaje jakiś dźwięk… – mam wrażenie, jakby się prywatnej osobie coś wymknęło spod kontroli, bo jest to niemożliwe do zaplanowania przez aktora… Albo coś, co Krzyś Globisz zrobił w „Ślubie” Jarockiego. Jakbym słuchała najpiękniejszego koncertu w wirtuozerskim wydaniu…

Ale przede wszystkim eksploatuje Pani, jak każdy artysta, pokłady swojej duszy. A te fundamenty są na Kaszubach, w Gowidlinie, gdzie się Pani urodziła.

W duszy jestem wiejską dziewczyną. Nie mogę zapominać, kim jestem, skąd jestem, kim są moi rodzice, jaka jest moja babcia, w jakim domu mieszkałam, w jakich chodziłam rajstopach w dzieciństwie, ile razy brakowało pieniędzy, jakie mieliśmy Boże Narodzenia… To jest cała prawda o mnie, tym się wybrukowała moja dusza, do tego się odwołuję.

Czy były w Pani życiu zawodowym okresy milczącego telefonu?

Tak. Od stycznia 1998 roku, kiedy byłam już w zaawansowanej ciąży z drugą córką Wiktorią, do stycznia tego roku zagrałam tylko dwie role w Teatrze TV. Wydawało mi się, że to już równia pochyła, że worek z darami od losu dla Stenki aktorki jest pusty. Zadziwiał mnie tylko mój spokój.

Dla kobiet w średnim wieku jest niewiele ciekawych ról. To przekleństwo tego zawodu.

Przekleństwo tej płci w zawodzie. W momencie, kiedy człowiek dojrzewa, kiedy pojawia się coraz więcej pasm w duszy, aktorzy mężczyźni dopiero zaczynają czuć gaz pod nogą, natomiast aktor płci żeńskiej powoli wypada z gry. W zawodzie chciałabym być mężczyzną. W tej jednej sytuacji.